अध्याय १५: पुरुषोत्तमयोग

श्रीकृष्ण या भौतिक संसाराची तुलना एका उलट्या अश्वत्थ (पिंपळ) वृक्षाशी करतात. या वृक्षाची मुळे वर (ब्रह्मलोकात) आणि फांद्या खाली (या जगात) आहेत. वेद हे या वृक्षाची पाने आहेत. या वृक्षाचे खरे स्वरूप इथे समजत नाही. वैराग्याच्या दृढ शस्त्राने हा संसाररूपी वृक्ष तोडून, त्या परमपदाचा शोध घ्यावा, जिथे गेल्यावर कोणी परत येत नाही.

Shri Krishna compares this material world to an inverted Ashvattha (banyan) tree. This tree has its roots upward (in the spiritual realm) and its branches down (in this world). The Vedic hymns are its leaves. The real form of this tree cannot be perceived in this world. One must cut down this tree with the strong weapon of detachment and seek that supreme abode, going whence they never return.

त्यानंतर ते 'क्षर' (नाशवंत) आणि 'अक्षर' (अविनाशी) या दोन प्रकारच्या पुरुषांचे वर्णन करतात. सर्व भौतिक जगातले जीव 'क्षर' आहेत, तर आध्यात्मिक जगातले जीव 'अक्षर' आहेत. पण या दोघांपेक्षा उत्तम पुरुष वेगळाच आहे, ज्याला 'परमात्मा' किंवा 'पुरुषोत्तम' म्हणतात. तोच अविनाशी ईश्वर तिन्ही लोकांत प्रवेश करून त्यांचे पालन करतो. म्हणून, वेदांमध्ये आणि लोकांमध्ये तो 'पुरुषोत्तम' म्हणून प्रसिद्ध आहे. जो ज्ञानी पुरुष त्यांना या रूपात ओळखतो, तो सर्वज्ञ होऊन, सर्व भावाने त्यांची भक्ती करतो.

He then describes two classes of beings, the fallible (Kshara) and the infallible (Akshara). In the material world every living being is fallible, and in the spiritual world every living being is called infallible. Besides these two, there is the greatest living personality, the Supreme Soul, the imperishable Lord Himself, who has entered the three worlds and is maintaining them. Therefore, He is celebrated both in the world and in the Vedas as that Supreme Person (Purushottama). Whoever knows Him as the Supreme Personality of Godhead, without doubting, is the knower of everything and therefore engages himself in full devotional service.